Deprecated: Assigning the return value of new by reference is deprecated in /wp-includes/cache.php on line 36

Deprecated: Assigning the return value of new by reference is deprecated in /wp-includes/query.php on line 21

Deprecated: Assigning the return value of new by reference is deprecated in /wp-includes/theme.php on line 540
Zabytki Jurysdykcji Karnej na Śląsku » Kamienne krzyże (pojednania) w Jeleniej Górze
FB

Kamienne krzyże (pojednania) w Jeleniej Górze

W Jeleniej Górze (i miejscowościach, które na przestrzeni lat przyłączano do miasta) do dziś zachowały się cztery zabytki tego typu: dwa krzyże na ścianie cerkwi (d. kościoła Panny Marii), krzyż w przyziemiu kaplicy św. Anny i krzyż przy bramie wejściowej na teren kościoła św. Wojciecha (d. Strupice – obecnie dzielnica Zabobrze); można zaliczyć do tej grupy jeszcze jeden - piąty - z osiedla Czarne dawniej przynależący do Jeleniej Góry, który przy przebudowie drogi został przesunięty o kilka metrów trafiając już na teren Łomnicy.

Żaden z istniejących na terenie samego miasta Jeleniej Góry krzyży nie był wzmiankowany w przedwojennej literaturze (np. brak wzmianki o nich w pracy M. Hellmicha  z 1923 r. “Steinerne Zeugen mittelalterlichen Rechtes in Schlesien Steinkreuze, Bildstöcke, Staupsäulen, Galgen, Gerichtstische” - gdyż krzyże na ścianie obecnej cerkwi i krzyż w murze kaplicy św.  Anny zostały odkryte po ukazaniu się wymienionej pozycji – pierwsze w 1934 r., a krzyż w murze kaplicy św. Anny dopiero w 1983 r.

Pozostałe krzyże - wzmiankowane w owym opracowaniu leżały na terenach miejscowości, które zostały przyłączone do miasta dopiero po wojnie:  w Strupicach (Straupitz) – obecnie dzielnica Zabobrze  (fot. 5),  inny – na Czarnym (Schwarzbach)  (fot. 8)  a dwa wymienione jako wtedy już jako zaginione – w Sobieszowie (Hermsdorf) i Goduszynie (Gotsdorf).

Krzyże istniejące
1-2) Dwa krzyże w na zewnętrznej ścianie cerkwi śś. Piotra i Pawła (dawny kościół mariacki) – fot. 1 (1987 r.).

Fot. 1

1) Pierwszy krzyż o wymiarach 130 x 52 cm; wyryty miecz skierowany ostrzem ku górze i kusza; piaskowiec (fot. 2).

Fot. 2
2) Drugi krzyż o wymiarach  87 x 61 cm; wyryty niezidentyfikowany pionowy prostokąt (drabina?); piaskowiec (fot.3).

Fot. 3
3) Krzyż w  przyziemiu kaplicy św. Anny przy ulicy Bankowej, (zagłębiony do połowy ramion),  wym.  28  x 61 cm; piaskowiec (fot. 4).

Fot. 4
4) Krzyż w murze zewnętrznym otaczającym teren kościoła św. Wojciecha , z prawej strony bramy wejściowej, częściowo wmurowany, wym. 92 x 86 x 8-10 cm - grubość krzyża wysuniętego przed mur (fot. 5, 6, 7).

Fot. 5 Fot. 6 Fot. 7
5) Krzyż na skarpie, po lewej stronie drogi krajowej 367 w stronę Kowar, kilka metrów od granicy miasta (dawniej – do ok. 1970 r.? -  na terenie Jeleniej Góry); na krzyżu głęboki ryt miecza i data 1583 (?); piaskowiec; wym. ok. 130 x 85 x 30 cm, (fot. 8, 9).

Fot. 8 Fot. 9

Krzyże zaginione
1) Krzyż w ogrodzie zajazdu „Zum Goldenen Stern” przy ulicy Karkonoskiej (dzielnica Sobieszów); zaginął  między 1875-1923 r. (fot. 10, rys. z ok. 1875-1880 r.).

Fot. 10
2) Krzyż w nieznanym miejscu, koło Góry Komorzyca, w zachodniej części wiejskiej dzielnicy miasta – Goduszynie; zaginął miedzy 1913-1923 r.

Nadesłała: Teresa Witusiak

Fotografie współczesne: T. Witusiak. Rysunki krzyży z opracowania pracy M. Hellmicha  z 1923 r. “Steinerne Zeugen mittelalterlichen Rechtes in Schlesien Steinkreuze, Bildstöcke, Staupsäulen, Galgen, Gerichtstische” (Zielonogórska Biblioteka Cyfrowa), rysunek zajazdu w Sobieszowie - Wanderbuch für das Riesengebirge: Handbuch für Touristen und Sommergäste im Riesen-, Iser-, Bober- Katzbach und Waldenburger Gebirge, ok. 1888 r. (Cyfrowa Biblioteka Polona).